Foum al-Oued – wrak przemytników i saharyjskie miasteczko.

Wróciłem do Foum al-Oued, tym razem z kilkoma osobami z pracy. Dla odmiany miałem czas pozwiedzać miasteczko i przyjrzeć się żyjącym w nim ludziom. Ludziom ciekawym i na szczęście nie zawsze ubranym jak losowy Amerykanin. Zaparkowaliśmy na południu miejscowości, na parkingu w pobliżu oceanu i ruszyliśmy zbadać miasteczko, ale nie ono było dzisiaj gwoździem programu.

Pierwsze co mi się rzuciło w oczy to namioty rozstawione na plaży. Na początku sądziłem, że to czyjeś domostwa, potem doszedłem do wniosku, że to namioty do wynajęcia dla plażowiczów. Przy okazji innych wizyt w miasteczku miałem okazję obserwować całe rodziny zajmujące takie namiociki. Ludzie palili tam małe ogniska na których gotowali wodę na herbatę w ozdobnych czajniczkach i zajadali się owocami. Mężczyźni zazwyczaj byli ubrani w spodnie i koszule, ale zdarzało się również, że nosili dżalabije. Niewtajemniczonym wytłumaczę, że to takie długie, luźne koszule sięgające niemalże do ziemi z zapięciem na piersi i często głębokim kapturem, którego nadmiar często był po prostu wywinięty na zewnątrz, żeby nie wpadał w oczy. Kobiety nosiły się najczęściej bardzo kolorowo, większość z nich zasłaniała głowy chustami, często zakrywającymi również ramiona, ale nie był to restrykcyjnie przestrzegany zwyczaj. Widywałem też takie z odsłoniętymi włosami i nie zauważyłem, żeby komukolwiek to wadziło. Niestety, miejscowi ludzie bardzo niechętnie podchodzą do fotografii i zazwyczaj nie życzą sobie, żeby kierować w ich stronę aparat. Na szczęście tu również zdarzały się wyjątki. Kilka razy byłem wręcz proszony o zrobienie komuś zdjęcia i wysłanie go potem na maila.

Właśnie w ten sposób poznałem Ismaila, był pracownikiem jednej z drobnych restauracyjek w mieście i poprosił mnie, żebym zrobił mu kilka zdjęć wraz z kolegami. Świetnie mówił po angielsku, co naprawdę rzadko zdarza się w tych stronach, więc można było się od niego dowiedzieć kilku rzeczy. Już na początku zaznaczył, że oni tutaj są prawdziwymi Saharyjczykami, a nie napływowymi Marokańczykami, którzy pod wpływem działań rządu kolonizują Al Ujun. Temat lokalnych różnic narodowych bardzo mnie interesował, więc w końcu miałem okazję kogoś na ten temat podpytać. Okazało się, że ich stosunek do Maroka i Marokańczyków jest podzielony, jedni uważali, że to zwykli okupanci i powinni opuścić ich ziemię co chyżo, ale nie brakowało też opinii, że Marokańczycy to okupanci, ale zamiast z nimi walczyć lepiej byłoby zawrzeć z nimi równoprawny sojusz, na którym skorzystałyby obydwie strony. Ostrożnie, ale też raczej z uznaniem wyrażali się o Froncie Polisario, czyli polityczno-militarnej organizacji Sahrawi walczącej o niepodległość Sahary Zachodniej. Nazwa „Polisario” pochodzi od hiszpańskiego określenia Frente Popular para la Liberación de Saguía el Hamra y Río de Oro, czyli Ludowego Frontu Wyzwolenia Sakii al-Hamra i Río de Oro. Wcale się nie dziwię, że wszyscy wolą używać akronimu… Polisario zajmuje się zarówno walką zbrojną jak i polityczną, więc dla Marokańczyków to zwyczajnie terroryści. Starałem się więc jak najdelikatniej rozmawiać na ich temat. Zapytanie nieodpowiedniej osoby mogłoby się skończyć rozmową wychowawczą na lokalnym komisariacie. Ciekawie było poznać perspektywę autochtonów na tę kwestię. Naszą niestety niezbyt długą rozmowę toczyliśmy przy filiżance herbaty, której ani nie zamawiałem, ani nie musiałem za nią płacić. Niestety z racji towarzystwa musiałem się zrywać, a szkoda. Udało mi się też wygenerować trochę czasu na obejrzenie architektury miejscowości. Królowały tam nienajschludniej wykonane jednopiętrowe budynki z płaskimi dachami, ale zdarzały się również budowle wyższe i znacznie staranniej wykonane. Ich wspólną cechą było zamiłowanie do kafelków. Zdecydowanie dało się wyczuć, że nie jestem w Europie, mimo że ludzie dookoła wyglądali jak z przedmieść Paryża. Fajnie się tam włóczyło, ale przyszła już pora żeby zapakować się do auta i wyruszyć w kierunku porzuconego statku, który ostatnim razem oglądałem z brzegu. Jego widok jest na tyle ciekawy, że ciężko sobie odmówić powtórzenia takiej przyjemności.

No to może kilka słów o wraku? Statek nosił nazwę Que Sera, Sera ("Co będzie to będzie") i pływał pod islandzką banderą. No i tyle wiadomo na pewno. Oficjalnie był kutrem rybackim łowiącym sardynki, ale krąży legenda, że zajmował się przemytem narkotyków. Według niej działał pod przykrywką dość długo pływając wzdłuż marokańskich wybrzeży i dając przy okazji legalne zatrudnienie wielu miejscowym. Podejrzewam, że nielegalne też kilka osób przy nim znalazło. Jednak pewnego razu załoga po prostu zniknęła, a statek osiadł na mieliźnie. Co ciekawe nie udało mi się ustalić powodów porzucenia statku, więc istnieje spore prawdopodobieństwo, że w legendzie na jego temat tkwi nieco więcej niż nieco prawdy. Tak więc załoga wyparowała, a statek rdzewieje sobie od tamtej pory przechylony na lewą burtę. Wrak spoczywa bardzo blisko brzegu i zazwyczaj przy odpływie da się do niego po prostu dojść, ja trafiłem tam przy przypływie więc niestety kawałek musiałem płynąć. A właściwie to po co ja się tam fatygowałem? Otóż do burty statku ktoś zamontował sznur po którym da się wspiąć na jego pokład!

 No a jak się da to przecież grzechem zaniechania byłoby z takiej okazji nie skorzystać. Z brzegu było widać jakieś dzieciaki na pokładzie, więc uznałem, że nie mogę być gorszy. Od kolegi pożyczyłem czołówkę, pod czołówkę włożyłem chusteczkę do czyszczenia obiektywu w aparacie, a aparat po prostu włożyłem do kieszeni. Tym razem zabrałem ze sobą mój niewielki i już dość leciwy aparat do robienia zdjęć podwodnych czyli Olympus TG2. Dawno temu oddał mi nieocenione przysługi podczas wędrówki po południowo-wschodniej Azji, a dzisiaj miał się przydać w Afryce. Właściciel czołówki też się zdecydował i we dwóch ruszyliśmy ku przygodzie. Ja większość czasu po prostu szedłem ciągle czując dno pod stopami. Mój towarzysz był o około głowę niższy więc dużo wcześniej musiał zacząć płynąć. W końcu i mnie spotkał ten los, ale do wraku miałem już nie więcej niż 30 metrów. Bardzo marny ze mnie pływak, ale taki dystans nawet na mnie nie zrobił większego wrażenia. Po dotarciu do burty wystarczyło chwycić się grubej liny i wspiąć po niej na wysokość około 8 metrów po pochyłym i zardzewiałym kawałku blaszanego kadłuba. Tam już można było cieszyć się pięknem rozkładu, który toczył ten wrak już od lat. Trochę się czułem jakbym wspiął się na gnijące truchło morskiego potwora. Pokład niemalże w całości pokryty był rdzą i purchlami rosnącymi pod resztkami farby, gdzieniegdzie ziały w nim dziury na wylot, przez które można było zobaczyć dolny pokład.

W miarę dobrze zachowała się nazwa statku wymalowana czarnymi literami ponad mostkiem kapitańskim i to była jedyna rzecz, o której dało się powiedzieć coś takiego. Stąpaliśmy po pokładzie bardzo ostrożnie, nie dość, że był pochyły, to jeszcze w każdej chwili można było na nim znaleźć stopą kolejne miejsce, w którym pordzewiała blacha chętnie ustąpi pod ciężarem ciała. Wolę nie zgadywać, ile szwów kosztowałaby mnie taka przyjemność. Wprawdzie ja przypłynąłem w sandałach, ale jakoś pewności siebie mi to nie dodawało. Tam na powierzchni walało się pełno pordzewiałego sprzętu, jakieś silniki, zwoje metalowej liny czy jakieś elementy, nie mam pojęcia czego. Było co najmniej malowniczo. Sceneria nadawałaby się do kręcenia dobrego post apo, trzeba by tylko ściągnąć tu trochę statystów w efektownych, ale absolutnie nieużytecznych ciuszkach, a potem wymyślić fabułę… Sukces kasowy wręcz murowany. Po dokonaniu oględzin pokładu przyszła pora, żeby zajrzeć na mostek. Tam też było bardzo ciekawie, choć wnętrze raczej nie przypominało już siebie samego z przeszłości. Gdyby kapitan, który porzucił ten statek, zobaczył obecnie jego wnętrze, to ni cholery by go nie rozpoznał. Tak czy inaczej, było tam pełno rdzy i porozwalanych sprzętów, po oknach nie zostało nawet wspomnienie, a po fotelu kapitana nie było już śladu. Pewnie popłyną sobie na brzeg już w dzień po porzuceniu statku.

Okazało się, że da się zejść również pod pokład. Znaleźliśmy ciemną dziurę wypełnioną pordzewiałymi schodami i z grubsza przypominającą klatkę schodową. Ja na ten widok poczułem się jakbym otwierał paczkę z landrynkami, mój kolega chyba nie bo stanowczo odmówił towarzyszenia mi przy schodzeniu na dół. No cóż, jego strata. Odpaliłem czołówkę i ruszyłem na dół. Na schodach czułem się chyba jeszcze mniej bezpiecznie niż na dziurawym pokładzie, czyli wycieczka nabierała coraz większych rumieńców. Już na dole czułem się jak w prozie Dimitrija Głuchowskiego, ciemność, rdza, wilgoć i nie wiadomo, co siedzi za najbliższym rogiem... Niby powinny być mutanty, ale siedziały tylko mewy, znaczy nie takie dorosłe, ale pisklaki w gniazdach pozakładanych gdzieś po kątach. Widocznie pod pokład prawie nikt się nie zapuszczał, bo i po co? Miejscowe dzieciaki właziły na statek, żeby sobie z niego poskakać do wody, do tego wystarczy wspiąć się na burtę. Turystów raczej się tu wielu nie zapuszcza, a jeśli już to też nie sądzę, żeby mieli parcie na tak dokładne eksploracje. Tak więc mewy mieszkały sobie tam w spokoju, a ja nie zakłóciłem im go nazbyt długo. Szedłem jakimś korytarzem okolonym strzępami wełny mineralnej, wchodziłem do pomieszczeń, których pierwotnego przeznaczenia nie potrafiłem się nawet domyślić, oglądałem na wpół zalane kajuty i byłem po prostu szczęśliwy, że znowu udało mi się trafić do miejsca, które zapamiętam do końca życia.

Statek wcale nie jest ogromny, więc i zwiedzanie nie trwało jakoś wybitnie długo. Po powrocie na powierzchnię i odnalezieniu mojego towarzysza, postaliśmy tam jeszcze trochę i pora się było zbierać do powrotu. Schodzenie po linie było równie fajne co wchodzenie, tylko wydaje mi się, że płynięcia było jakoś tak więcej, prawdopodobnie wody ciągle przybywało. Było mi to nawet na rękę, bo miałem jeszcze dzisiaj ochotę zanurkować z aparatem. Widziałem już jak wyglądają przybrzeżne skały nad wodą, chciałem jeszcze sobie je obejrzeć pod wodą. Wcześniej jednak obejrzeliśmy jeszcze mecz piłki nożnej rozegrany na piasku przez miejscową młodzież. Wyglądało to bardzo malowniczo, głównie dzięki kupie pordzewiałego złomu będącego kiedyś statkiem, a teraz tłem dla rozgrywki. Pogadałem też z miejscowym instruktorem surfingu. Nie dość, że mówił po angielsku, to jeszcze szło mu to lepiej ode mnie. 

Żeby ponurkować cofnęliśmy się autem w pobliże miasta i ruszyłem do wody tam, gdzie mniej więcej znalazłem ostatnio omułki. Założyłem maskę oraz fajkę i wcisnąłem aparat do kieszeni. Płetw nie założyłem, bo zostały w Polsce. Uznałem, że to będzie najprawdopodobniej zbędny balast, który mi się nie przyda. Myliłem się bardzo... Bez płetw zwyczajnie nie dało się nurkować. Niby niewielkie, ale silne fale rzucały mną jak szmatą w skały, które chciałem fotografować. Przetarcie się bokiem po kolonii omułków jest i tak lepsze niż podobny wyczyn na kolonii ostryg, ale nadal nie należy do przyjemnych. Po piętnastu minutach starań i zażartej walki zrezygnowałem pozbawiony jakichkolwiek sukcesów. Żałuję bardzo, bo przy spokojniejszej wodzie miałbym szansę na kilka bardzo ciekawych obserwacji. No cóż... Nie można mieć wszystkiego, a miałem dzisiaj i tak już dużo.



























































































Komentarze